De landelijke doelen voor Natura 2000-soorten en -habitattypen zijn vernieuwd. De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft deze doelen op 12 januari 2026 vastgesteld. De vernieuwde doelen sluiten aan bij de huidige staat van de natuur in Nederland. Ze zijn concreter en geven meer duidelijkheid. Ook zijn deze doelen haalbaar richting 2050. Bij het opstellen is gebruik gemaakt van de meest actuele kennis en inzichten.
Waarom zijn de landelijke doelen vernieuwd?
De vorige landelijke doelen waren grotendeels vastgesteld in 2006. Deze doelen waren verouderd en sloten niet meer aan bij de huidige staat van de natuur. Bovendien waren veel doelen niet concreet genoeg.
Het vernieuwen van de doelen is nodig om te voldoen aan de Europese afspraken in de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR). Daarnaast zijn de doelen ook nodig voor het opstellen van het concept-Natuurplan in 2026. Dit Natuurplan is verplicht volgens de Europese Natuurherstelverordening (NHV).
Wat leveren de vernieuwde doelen op?
De nieuwe landelijke doelen maken duidelijker hoeveel natuurherstel nodig is voor de soorten en habitattypen waarvoor Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. Zo is helder wanneer Nederland voldoet aan Europese verplichtingen.
In de NHV is afgesproken dat alle lidstaten in 2027 hun definitieve Natuurplan zullen opleveren. De NHV verplicht lidstaten om maatregelen te nemen zodat natuur die nu niet 'in gunstige staat' is, zich kan herstellen.
Om te weten welke maatregelen nodig zijn, moet duidelijk zijn wat in Nederland genoeg is voor een gunstige staat. Daarom zijn voor 206 soorten en habitattypen de nieuwe landelijke doelen vastgesteld.
Doelen zijn actueler en beter onderbouwd
Sinds 2006 is veel nieuwe kennis beschikbaar over de ontwikkeling van de natuur in Nederland. Deze kennis was nog niet verwerkt in de oude doelen.
De NHV schrijft voor dat het Natuurplan gebaseerd moet zijn op de best beschikbare wetenschappelijk kennis. Ook is de methode om de gunstige staat te bepalen op Europees niveau gelijkgetrokken. Daarom zijn de landelijke doelen nu vernieuwd en beter onderbouwd.
Doelen zijn concreter gemaakt
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Deze wet vraagt om zo concreet mogelijke doelen voor habitattypen en soorten die met Natura 2000-gebieden worden beschermd.
Veel doelen uit 2006 waren niet gekwantificeerd. De vernieuwde doelen zijn dat waar mogelijk wel. Daardoor is duidelijk hoeveel uitbreiding of herstel genoeg is.
Hoe zijn de nieuwe landelijke doelen vastgesteld?
Kennisinstellingen WUR en SOVON adviseerden voor elke soort en voor elk habitattype wat de landelijke gunstige staat van instandhouding inhoudt en of die haalbaar is in 2050.
De concept-doelen die volgden op deze geadviseerde gunstige staat van instandhouding zijn besproken met de opstellers van beheerplannen. Daarna kon iedereen reageren op de concept-doelen in een internetconsultatie.
Na sluiting van de internetconsultatie zijn alle reacties zorgvuldig beoordeeld. Dit leidde soms tot aanpassing van of extra toelichting bij de doelen.
Ook is de actuele staat van instandhouding, zoals beschreven in de VHR-rapportage van 2025 meegenomen. De actuele staat van instandhouding heeft in enkele gevallen nog tot andere doelen geleid.
Meer informatie
- Natura 2000 Doelendocument 2026
- Reactie LVVN op opmerkingen naar aanleiding van de internetconsultatie: Consultatieverslag Landelijke Doelen Natura 2000
- Een overzicht van veranderingen tussen de oude landelijke doelen en de nieuwe vastgestelde landelijke doelen: Bijlage 1 van het Consultatieverslag
- Publicatie Staatscourant