"Zoek elkaar op"

Waar zijn we?

Natura 2000-gebied 99: Solleveld & Kapittelduinen.
Het tussen Den Haag en Ter Heijde gelegen Solleveld wijkt af van de meeste andere Zuid-Hollandse duingebieden doordat het voor het overgrote deel bestaat uit ‘oude duinen’. Bijzonder in deze ontkalkte duinen zijn enkele heideterreintjes, die evenals andere landschapselementen, herinneren aan het historische, agrarische gebruik. Het gebied is niet heel reliëfrijk en bestaat uit duinen, duinbossen, graslanden, duinheiden, struwelen, ruigten en plassen. Aan de binnenduinrand liggen een aantal oude landgoedbossen met een rijke stinzeflora. Ten noorden van de oude monding van de Maas liggen de Kapittelduinen. Dit gebied bestaat uit de ten oosten van het strand gelegen duinen, vochtige duinvalleien, duinplassen, duin- en landgoedbossen, graslanden, struwelen, ruigten en een aantal dijktrajecten. Het gebied ligt op de overgang van kust naar rivierengebied en meer landinwaarts worden de rivierinvloeden steeds duidelijker zichtbaar in de vegetatie. In het Staelduinse Bos liggen diverse bunkers.

Waar hebben we het over?

Hoe zijn de doelstellingen van de Provincie (realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen in een gedragen beheerplan) en de doelstellingen van het havenbedrijf (ruimte voor bedrijfsactiviteit, havenontwikkeling, scheepvaart en transport naar het achterland) op elkaar af te stemmen?

Met wie spreken we?

Miriam de Boer (Provincie Zuid-Holland) en Pim de Wit (Havenbedrijf Rotterdam N.V.).

Miriam is in februari 2009 aangetrokken als projectleider voor onder andere Solleveld & Kapittelduinen. Het gebiedsproces was al eerder gestart, maar heeft vóór februari enige tijd stilgelegen door het ontbreken van een goede habitatkaart die een startpunt vormt voor de beschrijving van de natuurwaarden binnen een gebied.

Pim de Wit houdt zich bezig met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn en de inschatting van de betekenis van nationale natuurwetgeving op de ontwikkelingsmogelijkheden van de Rotterdamse haven. Ook neemt hij deel aan het samenwerkingsproject ‘Paralia Nature’, een platform van enkele Europese zeehavens die in de omgeving van Natura 2000-gebieden liggen. De Europese Commissie, evenals de brancheorganisatie voor alle Europese zeehavens, zijn hier nauw bij betrokken.

Wat is een voorbeeld van een uitdaging binnen dit gebied?

Een uitdaging binnen dit gebied is de stikstofbelasting voor de planten in het duingebied. De haven blijkt uit berekening van de Milieudienst Rijnmond (DCMR) niet de grootste veroorzaker van depositie te zijn. Toch is er, vanwege de natuurbeschermingswetgeving, nader onderzoek nodig om te bezien welke andere stikstofbronnen er zijn en in welke mate. Er is niet alleen een stevige ecologische en juridische onderbouwing noodzakelijk om toekomstige activiteiten te kunnen garanderen. Ook dienen er rekenmodellen en meetmethoden ontwikkeld te worden, die de natuureffecten van nieuwe activiteiten in beeld kunnen brengen.

Hoe is de uitdaging aangegaan?  

De samenwerking tussen de provincie en het Havenbedrijf Rotterdam is al in een vroeg stadium begonnen, omdat vanuit Brussel en het ministerie van LNV werd aangegeven dat de balans tussen economie en ecologie in het beheerplan nader zou worden uitgewerkt. Het Havenbedrijf beseft ook dat natuurwetgeving en de aanwijzingsbesluiten weinig rekening houden met ruimte voor bedrijfsontwikkeling. Beide partijen zijn het gesprek met elkaar aangegaan om vast te stellen in hoeverre de beide doelen aan elkaar te koppelen zijn. Met de insteek om te doen wat nodig is, maar niet om te streven naar het onmogelijke, zo kan het draagvlak voor natuurbescherming behouden blijven.
Het Havenbedrijf Rotterdam werkt aan de ontwikkeling van een rekenmodel om de effecten van toekomstige activiteiten op de instandhoudingsdoelen en de leefomgeving te berekenen. Op basis van deze berekeningen wordt nu een passende beoordeling opgesteld.

Wat is er gelukt?

We hebben elkaar gevonden in een gezamenlijk doel. De koepelgedachte is het zoeken naar mogelijkheden om ruimtelijk voldoende zekerheid te krijgen over huidige en toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden. Daarbij is niet op voorhand te garanderen dat gegunde ruimte niet door een andere partij kan worden geclaimd. Partijen proberen zo snel mogelijk duidelijk te maken wat zij beiden als wenselijk en haalbaar zien, waarbij ook innovatieve instrumenten zoals habitatbanking en effectgerichte maatregelen in ogenschouw worden genomen.

“Als het goed gaat met de omliggende natuur, is dit ook goed voor de haven.
Er is dan immers meer ruimte voor groei.” – Pim de Wit

Wat moet er nog worden opgelost?

In het Natura 2000-gebied Voornes Duin is door Natuurmonumenten, Zuid-Hollands Landschap, Havenbedrijf Rotterdam en de Provincie Zuid-Holland, onlangs een convenant voor een eenmalige natuurimpuls afgesloten. Het beheerplan Solleveld & Kapittelduinen loopt al langer, dus is er voor gekozen om hier geen apart convenant voor af te sluiten, maar dit in het beheerplanproces mee te nemen.
De bestuurders en grote beheerders in het gebied hebben onlangs de ambities en de haalbaarheid van de uitwerking van de doelen in ruimte en tijd onderschreven. In potentie is veel natuurontwikkeling mogelijk, maar de betaalbaarheid daarvan dient nog nader te worden uitgewerkt. Dit is een punt van zorg. Van beide kanten zal geprobeerd worden positief bij te dragen aan het vinden van een oplossing. Voor de stikstofopgave is een duidelijke oplossing in zicht. Met beheermaatregelen kunnen de instandhoudingsdoelen waarschijnlijk wel gehaald worden. Een landelijke stikstofaanpak gecombineerd met een specifiek gebiedsgericht plaatje, is nodig om het stikstofniveau onder een voor de habitat kritische waarde te krijgen. De programmatische aanpak, zoals die door de groep Huijs recent in het kabinetsvoorstel voor een Crisis- en herstelwet werd voorgesteld, zou op die behoefte aan kunnen sluiten.

De gouden tip?

Wacht niet af, maar ga inzake beheerplannen op pad met alle omliggende belanghebbenden. Iedere deelnemer moet dan wel vooraf duidelijk het eigen belang in beeld hebben en mogelijke knelpunten op tafel leggen. Ga vervolgens zoeken naar een uitwerking die het beste past bij de behoefte van de betrokken partijen. Creëer draagvlak voor maatregelen en voor belangenafwegingen die gemaakt worden in de komende beheerplanperiode. Kijk daarbij ook verder dan de eerste planperiode.

Reageren?

Mail naar: info@natura2000.nl o.v.v. ‘De Uitdaging’