Beheerplan

Voor alle Natura 2000-gebieden moeten beheerplannen opgesteld worden. In een beheerplan wordt vastgelegd hoe en wanneer de natuurdoelen voor een gebied gehaald worden. Activiteiten in en rondom Natura 2000-gebieden (landbouw, recreatie, waterbeheer) die negatieve effecten op de natuur(doelen) hebben, kunnen ook in het beheerplan geregeld worden. Hiermee wordt een integrale aanpak bewerkstelligd. De provincies zijn in principe verantwoordelijk voor het opstellen van beheerplannen. Het Rijk stelt beheerplannen op voor Natura 2000-gebieden die worden beheerd door de staat (of onder verantwoordelijkheid vallen van de staat).

Het Ministerie van LNV heeft in 2005 een Handreiking Beheerplannen - Natura 2000 gebieden opgesteld.

De Checklist Beheerplannen is bedoeld als een intern werkdocument en geeft inzicht in wat nodig is om een gedegen Natura 2000-beheerplan op te stellen en uiteindelijk vast te stellen. Deze aangevulde checklist bevat 40 checkpunten waaraan een beheerplan qua proces en inhoud gecheckt kan worden. Ten opzichte van de versie van april 2010 zijn o.a. checkpunten toegevoegd over de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), water en sociaal economische aspecten. Via de notitie Voorstel Werkwijze beoordeling beheerplannen is inzichtelijk gemaakt hoe de beoordeling door het bevindingenteam van EL&I in zijn werk gaat en zijn afspraken gemaakt over de betrokkenheid van andere partijen. Bij deze notitie is ook een afvinklijst gevoegd. De afvinklijst geeft beheerplanopstellers en –beoordelaars snel inzicht in de punten waaraan een beheerplan aandacht moet besteden. De checklist beheerplannen zal dienst doen als achtergronddocument bij de afvinklijst.

In de notitie Omgaan met ecologische onzekerheden in het beheerplan is aangegeven hoe met gebrek aan kennis op ecologisch gebied in het beheerplanproces moet worden omgegaan. Te doorlopen stappen zijn beschreven en er is een voorbeeld opgenomen.

In opdracht van het Regiebureau heeft het LEI een Quick Scan uitgevoerd naar de naleving van de afspraken over de procesarchitectuur. Dit vanwege terugkerende vragen over de vertegenwoordiging van belanghebbende partijen en de wijze waarop het voorzitterschap in de beheerplanprocessen wordt ingevuld. In totaal zijn 62 van de 162 gebieden onderzocht (willekeurige steekproef). De hoofdconclusie in het rapport is dat geen onevenredige participatie is geconstateerd. In het bestuurlijk overleg van 16 juni 2010 is besloten om de geanonimiseerde versie van het rapport openbaar te maken via de website van het Regiebureau. Een overzicht waarin de bevindingen per gebied herleidbaar zijn, zal worden besproken in het Platform Maatschappelijke Organisaties (PMO) en het projectleidersoverleg van de bevoegde gezagen (PLO). 

Programma van Eisen Beheerplannen
Aan een beheerplan worden bepaalde eisen gesteld. Als hulpmiddel is het Programma van Eisen Beheerplannen opgesteld.

Voorbeeld beheerplan
Als voorbeeld is het Plan van Aanpak beheerplan Peelgebieden opgenomen.

Intentieverklaring

De Intentieverklaring Beheerplannen Natura 2000 is tot stand gekomen op initiatief van het IPO in samenwerking met de andere bevoegde gezagen en maatschappelijke organisaties. De intentieverklaring schept een gemeenschappelijk kader voor het overleg over de beheerplannen de komende jaren.

Op 8 mei 2008 heeft op Meijendel de feestelijke ondertekening van de Intentieverklaring plaatsgevonden door mevrouw G. Verburg, Minister van LNV, en de andere ondertekenaars.
Op 18 mei 2009 heeft ook de KNJV de Intentieverklaring ondertekend.

Klik hier voor de tekst van de intentieverklaring.

Leerpunten uit de tot nu toe besproken beheerplannen:

• De oriëntatiefase zonder bevoegd gezag kan zinvol zijn vanwege een vrijer denk- en onderhandelproces. De ingehuurde planschrijvers moeten dan wel van de juiste informatie voorzien en verwachtingen kunnen managen.
• Deelbeheerplannen vragen om een goede ecologische afbakening per deel (vóórkomen habitats/soorten)
• Plan wat je wanneer wilt bereiken en waarom en hoe dit in de loop van het beheerplan gehaald gaat worden, en wat je doorschuift naar de volgende generatie beheerplannen.
• Vergeet de ‘sense of urgency’ en de kernopgaven niet (zie doelendocument): deze kan richting geven aan de prioritering en samenhang van maatregelen.
• Leg monitoring nauwkeurig vast waarbij goed aangesloten moet worden bij de actuele en toekomstige gegevensbehoefte (bijv. ontbreken gegevens) tijdens de planperiode en hoe dit gerealiseerd gaat worden.
• Eerst de doelen uitwerken en dan bestaand gebruik inventariseren om een goede focus te hebben op de onderlinge relatie. Wel het bestaande gebruik zo breed mogelijk inventariseren voor een gedegen draagvlak.
• Motiveer en onderbouw zo goed mogelijk de uitwerking van doelen ten aanzien van onzekerheden met betrekking tot gebruik. Verwijzen naar achtergronddocumenten en gebruik van stappenschema’s zijn belangrijke hulpmiddelen.
• Een Communicatieplan is belangrijk.
• Betrek betrokken partijen zo vroeg mogelijk in het beheerplanproces.